وقتی می‌توانیم بگوییم یک درمان بهتر است که مزایای آن بیشتر باشد و معایب آن کمتر باشد. پست و کور دندان و ایمپلنت دندان هر دو جزء درمان‌های موفق هستند که سالهاست دندانپزشکان از این دو روش استفاده می‌کنند. در مجموع مزایای هیچ کدام بیشتر نیست و معایب هیچ کدام کمتر نیست تا بطور قطعی بگوییم کدام درمان بهتر است. این بستگی به بیمار دارد که در شرایط مختلف با توجه به زمان و بودجه کدام روش را انتخاب کند.

در ادامه پست و کور دندان و ایمپلنت را از نظر ماندگاری، زمان انجام و بودجه بررسی می‌کنیم؛

1- ماندگاری و طول عمر

دندانپزشکان در مقالات مختلف عمر مفید پست و کور دندان را بین 10-13 سال گزارش داده‌اند درحالیکه عمر مفید ایمپلنت دندان حدود 20 سال یا بیشتر است. بنابراین اگر برای بیمار تعداد جلسات نسبتا زیاد برای انجام ایمپلنت، زمان انتظار برای انجام صفر تا صد ایمپلنت و هزینۀ بالای ایمپلنت مهم نباشد قطعا ایمپلنت دندان را انتخاب می‌کند.

2- زمان انجام درمان

زمان انجام پست و کور دندان خیلی کمتر و سریعتر از ایمپلنت دندان است. بعد از قرار دادن پایۀ ایمپلنت بیمار باید حدود 3 ماه صبر کند تا پایه به استخوان فک جوش بخورد. بعضی بیماران نیاز به جراحی‌های پیش نیاز مانند سینوس لیفت و یا پیوند استخوان دارند که مراحل انجام ایمپلنت را بیشتر می‌کند. همچنین ایمپلنت دندان به هر حال یک جراحی تهاجمی است اما پست و کور دندان یک روش غیرتهاجمی است. پست و کور دندان بعد از ترمیم کانال، نیاز به 3 مرحله دارد؛ مرحله اول ساخت پست در لابراتوار و مرحلۀ دوم قرار دادن پست و کور و مرحلۀ سوم ساخت روکش. اگر چه بیمار حدود 4 جلسه به دندانپزشک مراجعه می‌کند اما در مجموع تمام مراحل پست و کور خیلی سریعتر و کوتاهتر از ایمپلنت دندان است.

برای اطلاعات بیشتر مقالات زیر را مطالعه نمایید؛

« چرا ایمپلنت – مزایا و عوارض جانبی ایمپلنت »

«چه موقع به پست و کور دندان نیاز داریم؟»

3- هزینۀ انجام

هزینۀ انجام پست و کور دندان در حالت عادی حدود یک چهارم از هزینۀ ایمپلنت دندان است. یعنی هزینۀ انجام ایمپلنت دندان تقریبا 4 برابر بیشتر از پست و کور دندان است.

البته اگر هزینۀ بالای ایمپلنت دندان را در کنار عمر 20 سالۀ ایمپلنت دندان بگذاریم و اینکه ایمپلنت بهترین جایگزین دندان از دست رفته است زیرا ساختاری مشابه دندان طبیعی دارد، در نتیجه هزینه‌ای که پرداخت می‌کنیم برای یک درمان دائمی است و برای 20 سال هزینۀ گرانی نیست.

نتیجه گیری؛

 برای بیماری که هنوز دندانش را کاملا از دست نداده است، ریشۀ دندان سالم است و به نجات دندانش امید هست انجام هزینۀ بسیار کمتر و مراحل درمان کوتاهتر ارزش آن را دارد که حداقل تا 10 سال بعد هم از دندان خودش استفاده نماید و انجام ایمپلنت را بگذارد بماند برای سالها بعد که دندان کاملا از دست رفته باشد. اما به هر حال انجام پست و کور دندان به مهارت و تجربه بالایی نیاز دارد و برای اینکه بتوانیم دندان طبیعی خودمان را حداقل تا 10 سال بعد هم حفظ کنیم باید به یک دندانپزشک حاذق و ماهر مراجعه نماییم. برای بیماری که هزینۀ بالای ایمپلنت و مراحل طولانی انجام ایمپلنت خیلی سخت نیست، انجام این هزینه و صبر و تامل برای انجام تمام مراحل ایمپلنت دندان ارزش این را دارد که از یک درمان دائمی و بی عیب و نقص استفاده کند. همچنین ارزش این را دارد که بیمار قبل از رسیدن به سن پیری و معضل از دست دادن تعداد زیادی از دندانها به مرور زمان ایمپلنت دندان را جایگزین دندان‌های از دست رفته نماید.

در این مقاله به پرسش‌های زیر به صورت کوتاه، مفید و کاربردی پاسخ می دهیم؛

1.  ایمپلنت دندانی چیست؟

2. بریج چیست؟

3. ایمپلنت دندان یا بریج؟ کدام بهتر است؟

4. روکش دندان PFM چیست و چه مزایا و معایبی دارد؟ دوام و عمر مفید PFM چند سال است؟

5. روکش دندان زیرکونیا چیست و چه مزایا و معایبی دارد؟ دوام و عمر مفید روکش دندان زیرکونیا چند سال است؟

ازدست ­رفتن یک یا تعدادی از دندان­ها، جویدن را با مشکل مواجه می­کند، تکلم فرد مختل می­شود، شکل دندان­ها و همچنین استخوان فک دچار بدشکلی می­شود. برای جلوگیری از این اتفاقات، باید دندان فرد جایگزین شود. جایگزینی دندان­های ازدست­رفته با روش­هایی مثل روکش­های چند واحدی (پل­دندانی یا بریج) و ایمپلنت صورت می­گیرد.

برای انتخاب بین ایمپلنت دندان یا بریج، به توضیح هر یک از آن­ها می­پردازیم و سپس می­گوییم ایمپلنت دندان یا بریج، کدام بهتر است؟

 1- ایمپلنت دندانی چیست؟

ایمپلنت (implant) به معنی “کاشتن” است؛ زیرا در این روش دندان مصنوعی به وسیله یک پیچ مستحکم در داخل فک کاشته می­شود.

اجزای اصلی ایمپلنت دندانی شامل:

1. پایه یا نگه­دارنده ایمپلنت (Fixture): پیچ بسیار مستحکمی است که به عنوان پایه، داخل فک کاشته می­شود.
2. اتصال­دهنده یا رابط (Abutment): تاج دندان را به پیچ متصل می­کند و به عنوان یک رابط بین پایه و تاج دندان عمل می­کند.
3. پروتز دندانی یا تاج دندان (Prosthesis): دقیقاً شبیه به دندان طبیعی بوده و بخش بیرونی ایمپلنت را می­سازد.

2- بریج چیست؟

بریج دندان (dental bridge) به معنای پل دندانی است و روکش چند واحدی نیز نامیده می­شود. بریج دندانی از اتصال تعدادی روکش و پروتزی به­نام پونتیک (pontic) تشکیل شده­است. پونتیک­ها جایگزین دندان­های ازدست­رفته می­شوند و روکش­ها بر روی دندان­های کناری (یا دندان­های پایه بریج) قرار می­گیرند.

حال به این سوال پاسخ می­دهیم که ایمپلنت دندان یا بریج، کدام بهتر است؟ برای پاسخ به این سوال بهتر است به مقایسه این دو روش از ابعاد گوناگون بپردازیم.

3- ایمپلنت دندان یا بریج؟ کدام بهتر است؟

1. در ایمپلنت دندانی، سوراخی در طی یک جراحی، در استخوان فک ایجاد شده و پیچ یا همان پایه ایمپلنت در آن تعبیه می­شود. سپس بخش­های بعدی ایمپلنت جای­گذاری می­شوند. در بریج اما جراحی و سوراخ­کردن استخوان فک نیاز نیست؛ بریج بر روی دندان­های اطراف کار گذاشته می­شود. در نتیجه طول درمان ایمپلنت طولانی­تر از بریج است.
2. در ایمپلنت دندانی، عموما دندان­های کناری تراش داده نمی­شوند. این در حالی است که در بریج، دندان­های کناریِ دندان ازدست­رفته تراش داده شده و کوچک می­شوند تا به عنوان پایه قرارگیری بریج عمل کنند. گاهی دندان کناریِ دندان ازدست­رفته بسیار سالم است؛ با تراش دادن مقدار زیادی از تاج دندان ازبین­رفته و به عبارتی حیف می­شود. درنتیجه درصورتی که دندان­های کناری سالم باشند، اغلب بین ایمپلنت دندان یا بریج، ایمپلنت ترجیح داده­ می­شود.
3. اگر چندین دندان ازدست­ رفته باشد، مانند یک نیم ­فک یا یک فک کامل، بین ایمپلنت دندان یا بریج، ایمپلنت دندان مناسب­تر است؛ زیرا به پایه انتهایی نیاز ندارد.
4. از آنجایی که بریج روی دندان­های مجاور کارگذاشته می­شود، با وجود خطر پوسیدگی و شکستگی این دندان­ها، ممکن است بعدا از مدتی حاصل کار دچار مشکل شده و نیاز به درمان مجدد باشد. امّا ایمپلنت به عنوان یک واحد مجزا عمل کرده و تاثیری از دندان­های مجاور نمی­پذیرد.
5. در ایمپلنت، پیچی فلزی، عمدتاً از جنس تیتانیوم همراه با آلیاژی از وانادیوم و آلومنیوم، در استخوان فک تعبیه شده و پس از مدتی با فک ادغام می­شود. اگر فردی به این فلز حساسیت داشته باشد، بین ایمپلنت دندان یا بریج، بریج مناسب­تر است.
6. افرادی که سطح بهداشت دهان و دندان ضعیف­تر­ی دارند و اصول استفاده از مسواک و نخ ­دندان را رعایت نمی­کنند، بهتر است بین ایمپلنت دندان یا بریج، ایمپلنت را انتخاب کنند. بهداشت دندان در ایمپلنت مانند دندان­های دیگر است و مسواک و نخ­ دندان معمول برای آن کافی است؛ این در حالی است که در بریج علاوه­بر بهداشت معمول دندان، باید با مسواک و نخ دندان­های مخصوص برای تمیز کردن زیر پونتیک بریج اقدام کرد.
7. در بیماری­های زیر نمی­توان از ایمپلنت دندانی استفاده کرد و نوع درمان مناسب باید با تشخیص و مشورت دندان­پزشک انتخاب شود:

• افرادی که مبتلا به دیابت کنترل نشده­اند.
• افرادی که به­صورت طولانی­مدت داروهای استروئیدی مصرف می­کنند؛ مثلا افرادی که پیوند عضو انجام داده­اند یا مبتلا به بیماری­های خودایمنی هستند.
• افرادی که رادیوتراپی سروگردن انجام می­دهند.
• افرادی که مبتلا به بیماری­های خونی مانند بیماری­های خونریزی­دهنده و یا گرانولوسیتوپنی (کاهش دسته­ای از گلبول­های سفید) هستند.
• ابتلا به پوکی استخوان و یا درگیری با بیماری فیبروز دیسپلازی (Fibrous Dysplasia)
• افرادی که سیگار می­کشند. سیگار باعث کاهش خون­رسانی به بافت­های ناحیۀ ایمپلنت و اختلال در ترمیم و ادغام پایه ایمپلنت در استخوان فک می­شود.

نکته: محدودیت­های فوق برای استفاده از بریج دندانی مطرح نیست.

8. استخوان فک پس گذشت زمانی از ازدست­رفتن دندان، شروع به تحلیل­رفتن می­کند. ایمپلنت دندانی از تحلیل استخوان فک جلوگیری می­کند؛ در حالی که بریج این ویژگی را ندارند. چراکه ایمپلنت جای دندان قبلی را کاملا پر می­کند و با استخوان فک ادغام می­شود.
9. ایمپلنت پس از مدتی معمولا احساس داشتن یک دندان طبیعی سالم را به فرد می­دهد و خصوصاً در جویدن و غذاخوردن این امر بسیار کمک­کننده است؛ بریج معمولاً این حالت را ایجاد نمی­کند.
10. طول عمر ایمپلنت، بسته به کیفیت کاشت و میزان مراقبت، حدود 20 سال و یا گاهی مادام­العمر است؛ اما طول عمر بریج معمولاً کوتاه­تر و بین پنج تا 15 سال تخمین زده می­شود.

نتیجه نهایی این­که از نظر زیبایی، معمولا تفاوت چندانی بین ایمپلنت دندان یا بریج وجود ندارد؛ امّا با توجه به نکاتی که ذکر شد، در بیشتر موارد ایمپلنت دندانی ترجیح داده می­شود.

بهتر است تصمیم­گیری نهایی بین ایمپلنت دندان یا بریج با کمک دندان­پزشک و با توجه وسعت ناحیه بی­دندان، دندان­های اطراف و همچنین وضعیت سلامت شما باشد.